2744 inwoners
4 bezoekers online
   
 
januari 2018


9

Oosteeklo Vandaag: kaantjes uit de Smoutpot

Over rechtspraak en schandpalen.

Over rechtspraak en schandpalen.

De Middeleeuwse rechtspraak was vrij ingewikkeld en verschilde nogal van streek tot streek.
Karel De Grote had destijds orde op zaken gesteld door het Frankische gewoonterecht aan te vullen met keizerlijke verordeningen, doch tijdens het Leenroerig Tijdperk versnipperde het recht volkomen volgens de heersende leenheer. Wie moest vonnissen oordeelde dan ook meestal naar eigen geweten.
Bij de opkomst van de steden kwam de noodzaak naar een beter georganiseerde maatschappij. De eerste keuren kwamen tot stand. Dit is een soort grondwet waarin de rechten en plichten van de gemeenschap opgetekend werden. Op die manier werd willekeur voorkomen en werd de maatschappij keurig geordend.

In het algemeen bestonden er weinig middelen om in een rechtzaak de waarheid te achterhalen. Men beperkte zich tot het onder eed aanhoren van mogelijke getuigen. Een bekentenis van een beklaagde gold als bewijsmiddel en folteringen - ook het scherp examen genoemd - werden juist toegepast om een bekentenis af te dwingen.
Bij een misdrijf werd de beklaagde opgepakt en in de kelder van een kasteel of in een houten getimmerd kot in de schuur van een boerderij opgesloten - vandaar onze zegswijze iemand in den bak steken - in afwachting van het proces. Kort daarop had al de rechtzaak plaats. De uitspraak volgde meestal veertien dagen later waarna onmiddellijk de strafuitvoering volgde.

Straffen waren, naar onze normen, vrij streng. De baljuw en de praeter - politieagent, ook sergeant, messier of officier genoemd - was met de strafuitvoering belast. Opsluiting of vrijheidsberoving als straf was niet gekend.

Enkele voorbeelden van straf:
- geldboete voor de heer of boete in natura voor de armen: bij beledigingen.
- boetebedevaart: bij kleine misdaden zoals ruzie stoken of kleine diefstallen.
Zeer in trek was de strafbedevaart naar Santiago De Compostella. Deze kon men afkopen met een gift aan een plaatselijk heiligdom. Zo heeft elke middeleeuwse stad zijn Sint-Jacobskerk.
- onterende straffen.
in zijn hemd een kaars dragen achter de pastoor in de processie: bij kleine diefstallen of beledigingen.
van dorp tot dorp trekken met een aantal stenen om de hals gebonden: bij kwaadsprekerij.
scavotten of pilloriseren (aan de schandpaal binden): voor wie zijn familie of gemeenschap ten schande bracht.
In bijzonder kunnen we hierbij natuurlijk verwijzen naar de schandpaal van de ‘Orde van de Smoutpot’. Wie onze gemeenschap, 'ons Oosteeklo,' ten schande brengt, verdient eigenlijk aan de schandpaal te staan. Dit symboliseert ten zeerste het gedachtegoed van de Orde.
Ook dieven of bedriegers werden tot de schandpaal veroordeeld.
Een boer die boter onder het gestelde gewicht verkocht werd na de hoogmis aan de schandpaal gebonden met de boter op zijn hoofd zolang tot de boter gesmolten was. Vandaar onze zegswijze hij heeft boter op zijn hoofd.
brandmerken op de rug of het voorhoofd: bij recidieven.
verbanning uit de heerlijkheid of ambacht: bij onverbeterlijk gedrag.
- lijfstraffen.
geseling totten bloede, totten lopenden bloede of ter discretie van den baljuw (tot de baljuw het genoeg vindt): bij zware misdrijven.
verminking (afhakken van een hand): bij grotere diefstallen.
- doodstraffen. Niet elke rechtbank kon een doodstraf uitspreken.
ophanging aan de galg: bij moord. Bij zelfmoord werd het lijk opgehangen.
onthoofding: bij een onterende misdaad of landverraad.
levendigh ghestraft worden met den viere (brandstapel): bij brandstichting of ketterij. Soms werd deze straf gemilderd door de gunst te verlenen om eerst aan de paal gewurgd te worden.

Heb je als lezer een heemkundig item dat je verduidelijkt of uitgelegd wil zien? Stuur het naar De Orde van de Smoutpot Ledestraat 38, e-mail: ordevandesmoutpot@oosteeklo.be.

Bron: Oosteeklo Vandaag
Datum: 2008-07-02

Top

Deze website kwam tot stand door de medewerking van: btwebdesign - Drukkerij Stoop - Garage Marc Van de Voorde - H. Wauters-Ingels Bankagent, verzekeringsmakelaar, kredietmakelaar - KBC - MPH computers - Optiek Brigitte Roebben - Record Bank-kantoor Bogaert bvba - Roomijs en diepvriesproducten Jan Bekaert - Sanitair Armin De Craemer - Sanitair Hebbrecht-Laureyns bvba - Sanitairinstallateur De Meester-Vispoel - Tweewielers De Causmaecker - Uitvaartverzorging De Wyn-Funerarium De witte eik - VDsoft BVBA - Walter Van De Velde - Zucara Groep -