2741 inwoners
4 bezoekers online
   
 
april 2018


9

Oosteeklo Vandaag: kaantjes uit de Smoutpot

Het hoefijzer

Het hoefijzer

Paarden beslaan
De traditie van het bekappen en beslaan van paarden is al eeuwen oud.
In onze streken waren het de Kelten - meesters in de smeedkunst - die reeds hun paarden ijzers onder de hoeven nagelden. Ze waren onder andere ook de eersten om de wagenwielen van een ijzeren band voorzien.
Hoefijzers moeten voorkomen dat de hoeven beschadigd worden. In streken met een vochtige grond die de hoeven relatief zacht maakt, voorkomen ze beschadigingen die tot infectie zou kunnen leiden. Ook slijtage wordt door het hoefijzer voorkomen. Vooral op kasseien slijten onbeschermde hoeven van trekdieren snel af.
Vroeger zetten armere boeren ook ossen en koeien in als trekdieren en ook die kregen ijzers onder de hoeven. 
Het beslaan van paarden is nochtans omstreden. Waarom lijkt het gedomesticeerde paard het enige dier te zijn waarvan de hoeven moeten beschermd worden, terwijl het wild paard dagelijks tientallen kilometers afrent, zowel in drassig weiland als op rotsbodems en over gezonde hoeven beschikt? Waarschijnlijk is de reden te zoeken bij het feit dat gedomesticeerde paarden te lang stil staan op stal, daardoor stagneert de bloedsomloop in de poten met te geringe doorbloeding en brokkelige hoeven tot gevolg. 

Symboliek en bijgeloof
De Germanen kenden een paardencultus. Paarden mochten niet samen met koeien grazen, ze hadden een aparte weide. Ze stierven een natuurlijke dood en werden begraven op een paardenkerkhof. In zowat elke regio treffen we nu nog paardenweiden en paardenkerkhoven aan. Het paard was een heilig dier, het mocht niet geslacht worden en het vlees mocht niet gegeten worden. Een stelling die later door de Katholieke Kerk werd overgenomen.
De Germanen beschouwden het hoefijzer als een onheilwerende en geluksbrengende talisman. Vooral aan het door een hengst verloren hoefijzer werd een beschermende kracht toegeschreven.
Het hoefijzer komt al vroeg als gelukbrenger voor op nieuwjaarskaarten, men bevestigde het aan de mast van schepen en nagelde het boven de deur van een huis. Het is wel van belang hoe men het ophangt: met de opening naar boven, zo kan het geluk er niet uitvallen. Een hoefijzer dat met de opening naar beneden hangt brengt juist ongeluk. Ook werd het onder het bed gelegd als afweer tegen heksen en op de rooster van een waterput opdat deze niet zou uitdrogen en om het water zuiver te houden. Een kapot hoefijzer over de rechterschouder gooien brengt zeven jaar geluk. In een hoefijzer zaten oorspronkelijk zeven hoefnagelgaten.

Ook in de oosterse cultuur is het hoefijzer een geluksbrenger. Zowat alle rondbogen in de Byzantijnse bouwkunst hebben een hoefijzer structuur. Op die manier worden die draagbogen ‘Zo strek als een paard’.

Hoefijzerwerpen
Het is een volksspel dat reeds heel lang in onze streken bestaat. Zo vindt men in de stadsarchieven van Sint-Truiden een verbodsbepaling uit 1662, die het hoefijzerwerpen op de wallen en de stadsversterkingen verbiedt. Ook in Nederland is het hoefijzerwerpen al lang ingeburgerd. Het kasteel van Valkenburg werd in 1672 verwoest en toen kon de regen met het onbeschermde gebouw zijn gang gaan. Enige tijd nadien verscheen een groot gat in de vloer van de  ridderzaal. Later tijdens een opgraving, werd de oorzaak hiervan duidelijk. Gedurende de middeleeuwen werden in de ridderzaal tornooien van hoefijzerwerpen gehouden, hiervoor had men een ijzeren staaf in de vloer gedreven. Zodra deze verwijderd was zocht het regenwater langs daar zijn weg naar beneden waardoor de ondergrond uitspoelde en de vloer verzakte.
Dus diegenen die denken dat hoefijzerwerpen een rasecht cowboyspel uit Texas is, hebben het flink mis.

Heb je als lezer een heemkundig item dat je verduidelijkt of uitgelegd wil zien? Stuur het naar De Orde van de Smoutpot Ledestraat 38, e-mail: ordevandesmoutpot@oosteeklo.be.

Bron: Oosteeklo Vandaag
Datum: 2009-07-11

Top

Deze website kwam tot stand door de medewerking van: btwebdesign - Drukkerij Stoop - Garage Marc Van de Voorde - H. Wauters-Ingels Bankagent, verzekeringsmakelaar, kredietmakelaar - KBC - MPH computers - Optiek Brigitte Roebben - Record Bank-kantoor Bogaert bvba - Roomijs en diepvriesproducten Jan Bekaert - Sanitair Armin De Craemer - Sanitair Hebbrecht-Laureyns bvba - Sanitairinstallateur De Meester-Vispoel - Tweewielers De Causmaecker - Uitvaartverzorging De Wyn-Funerarium De witte eik - VDsoft BVBA - Walter Van De Velde - Zucara Groep -