2741 inwoners
4 bezoekers online
   
 
oktober 2018


9

Oosteeklo Vandaag: kaantjes uit de Smoutpot

Verkiezingen vroeger... noch democratisch, noch geheim

Verkiezingen vroeger... noch democratisch, noch geheim

Op zondag 14 oktober vinden de gemeente- en provincieraadsverkiezingen plaats. Wij zijn nu gewoon aan de geheime enkelvoudige stemplicht, maar dit was in het begin van de Belgische onafhankelijkheid geenszins het geval. Een overzicht van onze kieswetgeving

 

3 november 1830: eerste kiezing in het nieuwe België.

Er zijn 46 000 mannelijke kiezers geselecteerd op basis van rijkdom en bekwaamheid. Dit is minder dan 1 kiezer op 100 inwoners.

 

3 maart 1831: eerste kieswet in België

Gedifferentieerde kiescijfers worden ingevoerd. Alle mannen ouder dan 25 jaar mogen kiezen wanneer: de mannen woonachtig op het platteland ten minste 20 florijnen als directe belasting betalen en de stedelingen ten minste 100 florijnen. Dit systeem bevoordeelt het klerikaal gezind platteland tegenover het meer liberaal getint stedelijk milieu. Er zijn 55 000 kiezers.

 

In 1847 behalen de Liberalen de volstrekte meerderheid en onmiddellijk wordt de kiescijns verlaagd tot het grondwettelijke minimum van 20 florijnen voor iedereen. Hierdoor bekomt men 79 000 kiezers of 8 % van de volwassen mannen, dit is 2 kiezers op 100 inwoners.

Ter vergelijking, in die tijd tellen: Groot-Brittannië 11 kiezers op 100 inwoners; Duitsland 20 kiezers op 100 inwoners en Frankrijk 26 kiezers op 100 inwoners.

 

7 september 1893

Een nieuwe kieswet voert de algemene meervoudige stemplicht in. Dit is een compromis onder druk van het opkomend socialisme: alle mannen ouder dan 25 jaar krijgen 1 stem (om voor de senaat te stemmen moet men ouder zijn dan 30 jaar). Iedere man ouder dan 35 jaar, gezinshoofd en die tenminste 5 Fr. persoonlijke belasting betaalt, krijgt een bijkomende stem. Volgens rijkdom (een kadastraal inkomen van minstens 48 Fr.) en bekwaamheid (een kiesexamen werd tweemaal per jaar afgenomen) krijgt men maximum drie en voor de gemeenteraadsverkiezingen tot 4 stemmen.

Het aantal kiezers stijgt tot 1 370 687 en het aantal stemmen boven de twee miljoen.

Naast het invoeren van de kiesplicht moeten vanaf nu alle verkiezingen op een zondag georganiseerd worden.

- In 1899 voert men nog de wet op de evenredige vertegenwoordiging in. Door een systeem van lijstenkoppeling of apparentering kunnen restgedeelten van een lijst nog globaal benut worden.

- De wet van 16 november 1919 voert de algemene en enkelvoudige stemplicht in voor mannen ouder dan 21 jaar.

- Op 27 maart 1948 krijgen ook vrouwen ouder dan 21 jaar stemplicht.

 

Hoe verliepen de verkiezingen rond 1870?

Van eenvormige stembrieven was er geen sprake. Elke politieke partij maakte zijn eigen stembrief op, die werden op voorhand verspreid en thuis ingevuld. De kiezer kon zich dus evenveel stembrieven aanschaffen als er partijen waren. Weigerde een kiezer het aangeboden stembriefje van een partij, dan stond dit uiteraard voor die partij vast dat men voor een ander stemde.

Ook stemhokjes bestonden niet. Op de dag van 'de kiezing' moest de stemgerechtigde zich naar het aangewezen kiesbureel begeven. Wanneer zijn naam werd afgeroepen diende de kiezer naar voor te komen en zijn ingevuld stembriefje in de stembus te steken.

De kiesbriefjes waren volgens de partijkleur gemerkt, zo kon men bij de kiezing zien op welke partij men stemde. Werknemers werden zo in de gaten gehouden en verplicht om voor de lijst van de werkgever te stemmen. Ontslagen van werknemers en broodroven van zelfstandigen was schering en inslag.

Dit soort kiezing kan men moeilijk democratisch en geheim noemen. Iedereen wist van iedereen voor wie hij stemde. Een totale verzuiling was daarvan het gevolg.

In die tijd waren maar twee grote politieke partijen. De Liberalen en de Katholieken. Deze beide zuilen beconcurreerden elkaar voortdurend en leefden volledig naast elkaar, met eigen scholen, winkels, fabrieken, enz... Het was voor het opkomend socialisme dan ook zeer moeilijk daartussen voet aan grond te krijgen. Die zagen zich dan ook verplicht om een compleet eigen zuil op te richten.

Guido Van der Eecken

Heb je als lezer een heemkundig item dat je verduidelijkt of uitgelegd wil zien? Stuur het naar "De Orde van de Smoutpot" Ledestraat 38, e-mail: ordevandesmoutpot@oosteeklo.be.

 

 

Bron: Oosteeklo Vandaag
Datum: 2012-04-06

Top

Deze website kwam tot stand door de medewerking van: btwebdesign - Drukkerij Stoop - Garage Marc Van de Voorde - H. Wauters-Ingels Bankagent, verzekeringsmakelaar, kredietmakelaar - KBC - MPH computers - Optiek Brigitte Roebben - Record Bank-kantoor Bogaert bvba - Roomijs en diepvriesproducten Jan Bekaert - Sanitair Armin De Craemer - Sanitair Hebbrecht-Laureyns bvba - Sanitairinstallateur De Meester-Vispoel - Tweewielers De Causmaecker - Uitvaartverzorging De Wyn-Funerarium De witte eik - VDsoft BVBA - Walter Van De Velde - Zucara Groep -